نام و نام خانوادگی:
سید مرتضی نوربخش
زندگینامه:
مرتضی نوربخش متولد سال ۱۳۳۵ شهر گلپایگان است. او دکترای رشته جامعه‌شناسی فرهنگی نظری از دانشگاه تهران دارد.
مسئولیت‌ها:
–کارشناس آموزش در دانشگاه تربیت مدرس از ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۴
– عضو هیئت علمی سازمان سمت (سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها )۱۳۷۹
– مدیر روابط عمومی سازمان سمت (سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها) از ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۹
– رئیس دبیرخانه هیئت مرکزی گزینش استاد وزارت علوم تحقیقات و فناوری از ۱۳۷۹ تا شهریور ۱۳۸۷
– تا کنون مدیر کل گزینش دانشجو وزارت علوم تحقیقات و فناوری از ۱۳۷۹ تا کنون
– عضو شورای امر به معروف و نهی از منکر وزارت علوم تحقیقات و فناوری
-مدیر هسته گزینش سازمان سنجش آموزش کشور از خرداد ۱۳۸۱ تاکنون
– سرپرست مؤسسه آموزش عالی البرز ‹‹غیرانتفاعی- غیردولتی ›› قزوین از اردیبهشت ۱۳۸۷ تا کنون
-مدیر گروه علوم اجتماعی مؤسسه البرز قزوین از مهر ۱۳۸۳ تا کنون
–عضو هیئت مرکزی گزینش دانشجو (با حکم وزیر علوم تحقیقات و فناوری) از خرداد ۱۳۸۱ تا کنون
موارد نقض حقوق بشر:
مرتضی نوربخش به عنوان مدیر هسته گزینش سازمان سنجش آموزش کشور و عضو هیئت مرکزی گزینش دانشجو با ممانعت از ادامه تحصیل بهائی‌ها در نقض حقوق پیروان این آئین به دلیل باورهای مذهبی‌شان نقش موثر داشته است.
او صراحتا در یک نشست خبری اعلام کرده است: « …دانشجویان ادیان ساختگی و اقلیت‌های غیر رسمی کشور حق تحصیل در دانشگاه‌ها را ندارند و اگر در دانشگاهی تحصیل می‌کنند باید برای تأیید صلاحیت به هیئت مرکزی گزینش دانشجو فرستاده شوند. …پرونده‌های دانشجویان ادیان و اقلیت‌های مذهبی غیر رسمی که در دانشگاه‌های کشور مشغول به تحصیل هستند برای تأیید صلاحیت عمومی باید به هیئت مرکزی گزینش دانشجو ارسال شود.»
یکی از زمینه‌هایی که حقوق بهائیان به دلیل باور و اعتقاد مذهبی‌شان نادیده گرفته می‌شود، محروم کردن آنها از حق تحصیل است. بسیاری از جوانان بهائی پس از پایان دوره تحصیلات متوسطه زمانی که در آزمون ورودی دانشگاه‌ها شرکت می‌کنند، پذیرفته نمی‌شوند و با مواردی همچون نقص پرونده روبهرو می‌شوند و در نهایت از ادامه تحصیل در سطح دانشگاهی محروم می‌شوند.
سازمان سنجش آموزش کشور که در ایران متصدی برگزاری آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است در بخشی از وظایف خود می‌نویسد: «انجام امور مربوط به تعیین شرایط و ضوابط پذیرش دانشجو با توجه به طرح‌ها و برنامه‌ها و سیاست‌های آموزشی کشور توسط “دبیرخانه گزینش دانشجو” صورت می‌گیرد.»
دبیرخانه هیئت مرکزی گزینش دانشجو، در فرم شماره دو خود به نام «برگ مشخصات بررسی صلاحیت عمومی داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها(پذیرش غیرمتمرکز)» در باره دین داوطلبان سوال می‌کند و ارسال این فرم جزو مدارک شرکت در آزمون ورودی دانشگاه‌هاست.
ستاره‌دار اعلام کردن دانشجویانی که فعالیت مدنی وسیاسی داشته‌اند و ممانعت از ادامه تحصیل آنها در مقاطع بالاتر هم از سوی هیئت مرکزی گزینش دانشجو صورت می‌گیرد.
مرتضی نوربخش در جواب اعتراض داوطلبان بهایی که با عنوان «نقص پرونده» از ادامه تحصیل بازمانده‌اند، گفته بود کاری از او ساخته نیست زیرا مصوبه شورای انقلاب فرهنگی راه ادامه تحصیل بهاییان را بسته است.
به عنوان نمونه در اردیبهشت سال ۱۳۹۴ از ادامه تحصیل دلارام صادق‌زاده، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روانشناسی تربیتی دانشگاه شهید بهشتی، به دلیل اعتقاد به بهاییت جلوگیری شد. دلارام صادق‌زاده از مرتضی نوربخش پرسیده است که چرا صلاحیت عمومی او رد شده است؟
– «تو بهایی هستی، می‌دانی که.
– آیا شما طبق آیین‌نامه‌ای بهاییان را از تحصیل محروم می‌کنید؟ اگر چنین است آیین‌نامه شما خلاف قانون اساسی است و اگر نیست رفتار شما غیر قانونی است.»
نوربخش برافروخته شده است: «به کارمند دولت می‌گویی کار غیرقانونی می‌کنی؟
– من به دستور شما محروم از تحصیل شده‌ام.
– من تنها تصمیم نمی‌گیرم.»
– شما رییس هیئتی هستید که نامه محرومیت از تحصیل مرا فرستاده است.»
در سال ۱۳۹۵ ده‌ها داوطلب بهائی به روال ۲۰سال گذشته، بار دیگر با اعلام «نقص پرونده»، از انتخاب رشته و تحصیل در دانشگاه‌ها و موسسات عالی ایران محروم شدند. در پی گیری‌های داوطلبان، مشخص شده است که حداقل ۱۲۹ نفر از این شهروندان پس از قبولی در آزمون سراسری و مجاز شناخته شدن، به دلیل اعتقاد به . آیین بهائی، تحت عنوان نقص پرونده از تحصیل بازمانده‌اند
یک شهروند بهائی که تاکنون چندین دفعه در آزمون سراسری ثبت نام کرده ولی هر سال به بهانه نقص پرونده، از تحصیلات عالیه بازمانده است، در مورد چگونگی پی گیری پرونده‌اش در شهریورماه ۱۳۹۵ به «ایرانوایر» گفت: «من و دو نفر دیگر ابتدا به سازمان سنجش مشکین‌دشت کرج مراجعه کردیم اما به طور شفاهی گفتند بهائی بودن مشکل اصلی ما است.»… [ما] نامه‌هایی را با انشا و خط خودمان نوشتیم و تحویل دبیرخانه دادیم اما گفتند این نامه‌ها فایده‌ای ندارد و فقط باید نامه چاپی را امضا کنیم تا پی‌گیری و بررسی شود! در سازمان سنجش کرج یک لیست از اسامی ۱۲۹ نفر بهائی وجود داشت که به بهانه نقص پرونده، محروم از تحصیل شده بودند. اسامی ما را پرسیدند و کنار اسم‌هایمان تیک زدند.»
آنها دوباره پی‌گیری کرده‌اند: «آقای نعیمائی، معاون بخش گزینش دانشجو، به ما اعلام کردند نقص پرونده به خاطر اعتقادات مذهبی ما است. از ایشان تقاضای بررسی کردیم زیرا از نظر قانون، هر فرد فارغ از عقیده، مذهب و نژاد، حق تحصیل دارد. در پاسخ گفتند طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی که بهائیان را ممنوع از تحصیلات دانشگاهی کرده است، عمل می‌کنیم. پس از پی‌گیری فراوان، متوجه شدیم تنها فردی که دسترسی به پرونده بهائیان دارد، “مرتضی نوربخش”، مدیر هسته گزینش سازمان سنجش آموزش کشور است. ایشان از خرداد‌ماه ۸۱ تاکنون با عوض شدن سه دولت، همچنان این سمت را دارا هستند. با ایشان ملاقات کردیم، گفتند فعلا کاری برای رفع این مشکل نمی‌توان کرد و همین که بهائیان توانسته‌اند در آزمون شرکت کنند، به خاطر اقدامات ایشان بوده است. شرکت در کنکور چه فایده‌ای برای یک جوان بهائی دارد وقتی اجازه تحصیل در دانشگاه را ندارد. این فقط برای او موجب صرف وقت و هزینه بسیار است و از طرف دیگر، جنبه تبلیغاتی دارد که به دنیا نشان می‌دهد بهائیان هم در ایران مثل سایرین در کنکور دانشگاه‌ها شرکت می‌کنند.»
نتایج منتشر شده و اسامی قبول‌شدگان کنکور سراسری سال ۹۶ نیز نشان می‌دهد که باز هم عده زیادی از جوانان اقلیت بهایی در ایران از ورود به دانشگاه‌ها بازمانده‌اند. خبرگزاری هرانا از سرکوب دوباره بهاییان به دنبال اعلام نتایج کنکور سراسری خبر داده است. بر این اساس «عده زیادی از جوانان بهایی» که مشخصات ۲۱ نفر از آنان احراز شده است، در شهرهای مختلف ایران از ورود به دانشگاه‌ها محروم شده‌اند. هرانا لیستی ۲۱ نفره از اسامی بهاییان محروم‌شده از تحصیل در دانشگاه‌ها به دنبال اعلام نتایج کنکور سراسری سال ۹۶ را منتشر کرده است که در میان آنها یک نفر برای یازدهمین بار و دیگری برای دومین بار است با واژه نقص پرونده روبهرو و از تحصیل محروم می‌شوند.
*آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ خرداد ۱۳۹۷*
