جنبش دادخواهی ایران در سوگ فقدان پروانه میلانی

عدالت برای ایران: پروانه میلانی، خواهر رحیم میلانی زندانی سیاسی اعدام شده در دهه ۶۰ و از فعالان جنبش دادخواهی در ایران که دهم دی ماه ۱۳۹۳ درگذشت، از نخستین روزهای پس از اعدام برادرش در پی دادخواهی زندانیان سیاسی اعدام شده و حق خانواده‌ها برای دانستن حقیقت و سوگواری بود و تا آخرین روزهای زندگی ازاین تلاش دست نکشید.او که همواره با حضور در خاوران و مراسم بزرگداشت اعدام‌شدگان سعی در زنده‌نگاه داشتن یاد و راه آنها داشت، شعرهایی بسیاری نیز در این رابطه سروده است.

پروانه میلانی تا آخرین ماه های زندگی اش صدای دادخواهی جانباختگان دهه ۶۰ و خانواده‌های‌شان بود و در اردبیهشت ۱۳۹۳ در یک اقدام شجاعانه، برای دریافت جایزه حقوق بشری بین المللی گوانگجو، به مادران خاوران، راهی کره جنوبی شد.

“عدالت برای ایران” با گرامیداشت یاد پروانه میلانی و تلاش‌های بی‌وقفه او برای دادخواهی، این فقدان را به خانواده و یاران جانباختگان دهه ۶۰ و تمامی کسانی که در این سال‌ها برای تحقق عدالت و روشن شدن حققیت دررابطه با اعدام زندانیان سیاسی تلاش کرده‌اند، تسلیت می‌گوید.

نامه‌های اعتراضی به مقامات داخلی برای دادخواهی کشتارهای دهه ۶۰

این فعال جنبش دادخواهی از سال‌های نخست پس از اعدام‌ها به همراه سایر مادران و خانواده‌های خاوران نامه‌های اعتراضی بسیاری به مقامات مسئول نوشته بود و پس از روی کار آمدن محمد خاتمی نیز به صورت شخصی چندین نامه اعتراضی برای پیگیری وضعیت اعدام‌شدگان و حقوق شهروندی خانواده‌های آنها به مقامات و نهادهای مختلف نوشت و تا آخرین روزهای حیاتش به این اعتراض‌ها ادامه داد.

پروانه میلانی در سال ۱۳۷۸ با نوشتن شکواییه در رابطه با نقض حقوق شهروندی خانواده اعدام شدگان دهه ۶۰ خطاب به محمد خاتمی، رئیس جمهوری وقت، خواستار رسیدگی به این موضوع شد و رونوشتی از این نامه که در آن به آزار و اذیت خانواده ها در خاوران و نداشتن اجازه سنگ گور اشاره شده بود را به شورای شهر تهران و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی نیز ارسال کرد.

با وجود اینکه هیچ پاسخی از سوی هیچ کدام از مسئولان و نهادها به این نامه داده نشد، او در سال ۱۳۸۱ بار دیگر در نامه‌ای که به امضای “پروانه میلانی و جمعی از خانواده‌ها” رسیده بود، از شورای شهر تهران خواست به وظایف قانونی خود در رابطه با نگهداری، آبادی، ایجاد امکانات و تسهیلات لازم در گورستان خاوران عمل کند و در صورت عدم توانایی و امکان در ایفای درخواست فوق مجوز کافی و لازم را به خانواده های مربوطه صادر کرده و شرایط لازم را برای جلوگیری از مزاحمت های افراد و مراجع فاقد صلاحیت و مسئولیت فراهم آورند. این نامه نیز همچون نامه‌های قبلی بی‌پاسخ ماند.

مصاحبه با رسانه‌ها درباره اعدام‌زندانیان سیاسی

پروانه میلانی علاوه بر پیگیری از طریق مراجعه رسمی، مصاحبه با رسانه‌ها را نیز به عنوان یک روش دادخواهی در پیش گرفته بود. او در یکی از نخستین اقدام‌هایش در رابطه با اطلاع‌رسانی درباره کشتار زندانیان سیاسی، در تجمع حدود ۸۰ نفر از مادران و خانواده‌های اعدام‌شدگان در ۵ دی ۱۳۶۷ در برابر دادگستری تهران با خبرنگار رادیو بی بی سی و آساهی ژاپن مصاحبه و در رابطه با اعدام زندانیان سیاسی اطلاع‌رسانی کرد.[1]

پس از آن نیز در اوایل دهه ۸۰ که اطلاع‌رسانی رسانه درباره اعدام‌شدگان دهه ۶۰ هزینه‌های سنگینی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کرد، با مصاحبه‌ای که در شهریور ۱۳۸۰ با رادیو آزادی داشت این تابو را شکست. پس از آن بود که مادران خاوران و بستگان اعدام شدگان در داخل و خارج از کشور از هر فرصتی برای طرح خواسته هایشان استفاده کردند.[2]

پروانه میلانی پس از پخش این مصاحبه از سوی وزارت اطلاعات احضار شد و ماموران امنیتی با مراجعه به منزل او اقدام به پرس و جو و تهدید کرده بودند. او همچنین در مصاحبه دیگری که یک سال بعد در رابطه با خاوران داشت، از سوی ماموران امنیتی احضار شد و با تهدیدهای تلفنی مبنی بر قتل در خیابان، مواجه شد. در پی همین آزار و اذیت ها و اخراج دخترانش از محل کاربود که دو دختر او مجبور به ترک کشور شدند.

حضور پروانه میلانی و جمعی از خانواده‌ها در گورستان خاوران پس از اهدای جایزه گوانگجو به مادران خاوران

اما این فشارها و آزار و اذیت‌ها منجربه سکوت و عقب‌نشینی پروانه میلانی نشد. او در آبان ۱۳۸۴ نیز در مصاحبه با رادیو فردا در رابطه با تخریب گورستان خاوران اطلاع‌رسانی کرد و گفت: “می‌خواهند همانطور که بچه‌های ما را حذف فیزیکی کردند، خاوران را که آثار جنایات‌شان است، حذف کنند.”[3]

پروانه میلانی هیچ‌گاه از دادخواهی در رابطه با اعدام‌های دهه ۶۰ و نقض حقوق شهروندی خانواده اعدام‌شدگان دست نکشید و در مرداد ۱۳۹۲ پس از روی کار آمدن حسن روحانی نیز با ارسال نامه‌ای به ریاست جمهوری، با اشاره به “نقش مصطفی پورمحمدی در کشتارهای بندرعباس، مشهد و زندان اوین و رجایی شهر تهران” به انتصاب او در سمت وزارت دادگستری اعتراض کرد.

او علاوه بر تلاش برای دادخواهی و اطلاع رسانی درباره اعدام شدگان دهه ۶۰ نسبت به سایر موارد نقض حقوق بشر نیز معترض بود و در شهریور ۱۳۹۲ با انتشار نامه‌ای خطاب به کلیه مسئولان جمهوری اسلامی خواهان توجه آنها به مواردی همچون افزایش آمار اعدام ها در ایران، شکنجه و بدرفتاری با زندانیان سیاسی و تبعات سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر زندگی مردم شد.[4]

پیگیری اعدام‌های دهه ۶۰ از طریق نهادهای بین‌المللی

او همچنین طی سه دهه گذشته علاوه بر اعتراض از مجاری داخلی، از طریق نهادهای بین‌المللی نیز فعالیت دادخواهانه خود را پی گرفت و به همراه شماری از خانواده‌ها در هنگام بازدید گالین دوپل و کاپیتورن، نماینده‌های ویژه سازمان ملل از ایران برای دیدار با آنها و رساندن اسناد و مدارک مربوط به اعدام ها به سازمان ملل تلاش کرد. رساندن نامه شکواییه خانواده‌ها به دفتر سازمان ملل در تهران از دیگر تلاش‌های او در راستای دادخواهی بود.

حضور در مراسم اهدای جایزه حقوق بشری گوانگجو به مادران خاوران در کره جنوبی

پروانه میلانی تا آخرین ماه های زندگی اش صدای دادخواهی جانباختگان دهه ۶۰ و خانواده‌های‌شان بود و در اردبیهشت ۱۳۹۳ در یک اقدام شجاعانه، برای دریافت جایزه حقوق بشری بین المللی گوانگجو، به مادران خاوران، راهی کره جنوبی شد.

پروانه میلانی و مادر بازرگان در هنگام قرائت پیام مادران خاوران در مراسم اهدای جایزه گوانگجو، برای دیدن ویدئو روی تصویر بالا کلیک کنید

او و معصومه دانشمند، مادر بیژن بازرگان که از طرف خانواده‌ها و بازماندگان اعدام‌شدگان دفن شده در گورستان خاوران، جایزه حقوق بشر گوانجگو را در کره جنوبی دریافت کردند و در هنگام دریافت این جایزه گفتند: “هرچند بسیاری از ما پیر و ضعیف و ناتوان و بیمار شده‌ایم و برخی نیز فوت کرده‌اند، ولی تا زمانی که جان در بدن داریم، ما خانواده‌های خاوران از مادر و پدر و خواهر و برادر و همسر و فرزندان؛ در هر کجای دنیا که باشیم، برای کشف حقیقت تلاش خواهیم کرد تا بتوانیم یک زندگی انسانی بسازیم و دیگر هیچ کسی به خاطر داشتن عقیده اش به بند کشیده نشود و جان خود را از دست ندهد.”

پروانه میلانی با اینکه پس از دریافت جایزه به ایران بازمی‌گشت و در معرض تهدید نیروهای امنیتی بود، شجاعانه با بسیاری از رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور مصاحبه کرد و با شرکت در یک کنفرانس مطبوعاتی با حضور رسانه‌های خارجی تلاش کرد صدای خانواده‌های اعدام‌شدگان را به گوش جهانیان برساند.[5]

مصاحبه پروانه میلانی با صدای آمریکا پس از اهدای جایزه گوانگجو به مادران خاوران، برای دیدن ویدئو روی تصویر بالا کلیک کنید

او پس از دریافت جایزه و بازگشت به ایران، در مصاحبه ای با روز انلاین گفت: “انعکاس جهانی این جایزه نام خاوران را در جهان زنده کرد و رنج و درد خانواده‌های خاوران را به گوش جهانیان رساند. ما کار خودمان را کردیم و تمام دنیا فهمید که طی این ۳۵ سال ما چه رنجی برده‌ایم.”[6]

پروانه میلانی که مادرش را در فروردین ۱۳۹۳ از دست داد، در مراسم گرامیداشت یاد مادر میلانی از تلاش‌های مادرش برای دادخواهی خون فرزندش و دیگر زندانیان سیاسی اعدام شده گفت و یکی از آخرین شعرهایش را به یاد کشته شدگان دهه ۶۰ سرود.[7] مادر میلانی در اثر تبعات ناشی از اعدام فرزندش به دو بیماری صعب العلاج آرترید روماتویید و پارکینسون دچار شده بود و سال‌های اخر عمرش را به دلیل وخامت حالش در خانه سالمندان بستری بود.

پروانه میلانی متولد سال ۱۳۲۱ شاعر و مترجم و عضو کانون نویسندگان ایران بود و دو کتاب روانشناسی “رویاها و رشد شخصیت” و” روانشناسی تخیل” را ترجمه کرده است. سرود “خاوران” شعر ماندگار و جاودانه اوست.

عدالت برای ایران با گرامیداشت یاد و خاطره پروانه میلانی امیدوار است تلاش‌های او برای دادخواهی و اطلاع‌رسانی درباره کشتارهای دهه ۶۰ و پاسخگو کردن و محاکمه عاملان و آمران این جنایات از سوی دیگر بازماندگان جانباختگان و تمامی دادخواهان ادامه پیدا کند.