احمد شهید: بسیار مهم است که حقیقت تجربه های زنان از خشونت جنسی بیان شود

50x70 feet printعدالت برای ایران، ۱۱ ژوئن ۲۰۱۳ : روز شنبه، ۸ ژوئن، شهر لندن میزبان زنانی بود که تجارب خود از نسل کشی، قتل عام، تجاوز و آزار جنسی با مخاطبان ایرانی وغیر ایرانی خود تقسیم کردند. سمپوزیوم بین المللی “وقتی زنان خفته برخیزند، کوهها به لرزه در خواهند آمد” که با استقبال رسانه ها و انبوه شرکت کنندگان مواجه شد، اختتامیه پروژه جنایت بی عقوبت بود که شکنجه و آزار جنسی زندانیان سیاسی زن در طول بیش از سه دهه حیات جمهوری اسلامی را مورد تحقیق و مستند سازی قرار داده است. رونمایی از جلد دوم کتاب “جنایت بی عقوبت” که به شکنجه و خشونت جنسی علیه زندانیان زن در دهه ۷۰، ۸۰ و پس از انتخابات ۱۳۸۸ می پردازد و در اینجا به طور کامل در دسترس است، از دیگر اتفاقات این سمپوزیوم بین المللی بود.

 

report-exhibition

در این سمپوزیوم علاوه بر سخنرانی شاهدان و قربانیان، دکتر احمد شهید، گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران سخنرانی کرد و در بخش هنری، فیلم مستند “لحظه های آخر”، درباره تجاوز به دختران باکره قبل از اعدام به نمایش در آمد و ایمان بشری با نواختن چند قطعه کلاسیک پیانو، شاهرخ مشکین قلم با اجرای سه رقص و شهره قنبری با به نمایش گذاشتن تابلوهای گلدوزی زندان خود هنرنمایی کردند. گالری از آثار هنری لیلا باربارو، رزیتا نیک نفس و شهره قنبری نیز در جنب سمپوزیوم در برابر دید شرکت کنندگان گذاشته شده بود.

report-5

شادی امین، از موسسان عدالت برای ایران و مدیر پروژه جنایت بی عقوبت، از تجربه زنان در انقلاب ۵۷ گفت و آن را با تجربه اعتراضات سال ۱۳۸۸ مقایسه کرد. این که زنان در هر دو این خیزش ها خواسته های جنسیتی خود را واگذاشتند و  در سال ۵۷ نیز همچون سال ۸۸ خواسته های زنان تحت عنوان فرعی بودن، کنار گذاشته شذ. او کفت: متاسفانه این سرکوب به سرکوب زنان و حجاب اجباری محدود نماند و از خرداد ۶۰ ما شاهد سرکوب و کشتار همه جانبه ای هستیم که بسیاری از ما هنوز تلخی آن خاطرات را در ذهن دارند.

وی سپس  از چالش های این تحقیق سخن گفت، از جمله اینکه مساله تجاوز در جامعه ایران یک تابو است و به همین دلیل قربانیان آن سالها سکوت کرده اند و  تحقیق پیرامون این مساله نیز بسیار دشوار است.

شادی امین همچنین به پروژه در دست اجرای “عدالت برای ایران” تحت عنوان “نه! به تغییر جنسیت اجباری” اشاره کرد و کفت: عدالت برای ایران نهادی چالشگر است و به موضوعاتی می پردازد که کمتر به آن توجه شده. این پروژه تحقیقی که به زودی نتایج آن منتشر خواهد شد در مورد وضعیت همجنسگرایان و ترنسجندر ها در ایران است.

نخستین میزگرد سمپوزیوم با موضوع “نقش زنان و مادران در دادخواهی” را پیام اخوان، استاد حقوق بین الملل دانشگاه مک گیل کانادا اداره می کرد. اخوان در آغاز صحبت های خود ابراز خوشحالی کرد که برای اداره پنلی انتخاب شده که سه زن قهرمان مبارزه حقوق بشر، خاطره معینی، استر موجاوایو و مریم سلیمان، در آن سخن گفتند.

report-7خاطره معینی که دو برادر و تعداد دیگری از اعضای خانواده خود را در دهه ۶۰ از دست داده و از نخستین کسانی است که گورهای دسته جمعی زندانیان اعدام شده سال ۶۷ را در قبرستان خاوران پیدا کرده است، در بخشی از سخنان خود گفت: “از دست دادن عزیزمان به خودی خود دردناک است اما دردناک تر از آن این است که ما حتی نتوانستیم برای آن ها مراسم دفن و سوگواری داشته باشیم. برای ما و مادرمان رفتن به خاوران و روبه رو شدن با لباس های تکه پاره عزیزمان که در میان خاک ها دیده می شد همچون کابوس بود. حیوان های وحشی در اطراف بودند و دیواری به دور زمین نبود. مادر من در جایی می نشت که فکر می کرد تکه لباس برادرم را دیده است وتصور می کرد که برادرم زیر آنجا دفن شده است… اگر همت و تلاش مادران خاوران نبود امروز کسی خاوران را نمی شناخت. تک تک آنها سهم بزرگی در دادخواهی داشته اند. در آن سالهای تاریک ده ها خانواده به خاوران می رفتند. نیروهای امنیتی می ریختند و ما را می زدند و تنها سلاح مادران عکس فرزندانشان بود… وقتی به ملاقات می رفتیم آثار شکنجه را بر تمام بدن برادرم می دیدیم دست هایش را شکانده بودند و ۳ بار زیر دیالیز رفته بود چون کلیه اش در اثر شکنجه از کار افتاده بود. با همه ی این ها بعد از اعدام برادم با بی شرمی در شناسنامه اش نوشتند مرگ به علت بیماری در منزل. ما با چشم های خودمان تکه های بدن عزیزمان را در خاوران دیده بودیم و آنها به ما می گفتند که چیزی زیر آن خاک ها نیست. با بولدوزر می آمدند و هر توهین و تهدیدی که بود را می کردند که ما را از آنجا بیرون کنند. یک بار یکی از مامورین با لگد به یکی از مادران زد و گفت پاشو. مادر رضایی با شیرینی به سمت اش رفت و گفت درست صحبت کن. ما عزیزمان را از دست داده ایم. بگذارید مراسم شان را اجرا کنیم. هیچ کدام از خانواده ها به دنبال انتقام نبوده اند اما ما همیشه خواهان محاکمه آمرین و عاملین این جنایت ها بوده ایم.

report-Estherاستر موجاوایو که همسر، پدر و مادر و حدود ۲۰۰ نفر از اعضای فامیل خود را در نسل کشی سال ۱۹۹۴ رواندا از دست داده، با بیانی احساسی و قوی می گوید: ما که از فاجعه ای ناگفتنی جان به در برده ایم به عاملان و آمران این جنایت اجازه نمی دهیم ما را از درون بکشند. ما می خواهیم “زنده زنده” باشیم و نه اینکه به عنوان جان به در بردگانی که از درون مرده اند، زندگی کنیم. وی شرحی از چگونگی مقاومت زنان و فعالیت هایشان در این راستا ارائه داد.
سخنان استر، نمادی از مقاومت روزمره در مقابل شکستن قربانیان بود.

report-6

دکتر مریم سلیمان، جان به در برده از نسل کشی دارفور در سودان، از نسل کشی گفت که هنوز در این کشور ادامه دارد. او از احساس قربانیان نسل کشی صحبت کرد و اینکه دختر ۱۰ ساله ای که مورد تجاوز قرار گرفته نمی تواند درک کند چرا این اتفاق افتاده، چرا پدرش را کشته اند، چرا دهکده اش را ویران کرده اند و جواب دادن به این سئوالها خیلی سخت است وقتی هنوز این زنان و دختران در اردوگاهها زندگی می کنند بدون اینکه امنیتی داشته باشند و وقتی هنوز جنگ ادامه دارد و با اینکه برای عمرالبشیر و برخی از مسئولان جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت توسط دیوان بین المللی کیفری، کیفرخواست صادر شده، هیچ عدالتی در کار نیست و مجرمان هنوز در سودان بر سر کار هستند.

پیام اخوان این میزگرد را که تمامی حضار را بسیار متاثر کرده بود، با سخنانی امیدوار کننده به پایان رساند: امیدوارم روزی ما میزبان شما باشیم در تهران و در یک ایران آزاد و همراه با زنانی که هم اکنون در زندان هستند به خاوران برویم و بر مزار کشته شدگان دسته گل بگذاریم.

report-monir

منیره برادران، از زندانیان سیاسی دهه ۶۰، پس از این میزگرد درباره نقش مادران خاوران در دادخواهی سخنارنی کرد. او در بخشی از سخنان خود گفت: نام مادران خاوران با دادخواهی گره خورده است… آنها از نقش مادران سوگوار فراتر رفتند و الگوی سنتی مادر سوگوار منفعل را شکستند و پایه حرکت شان را بر حق شهروندی خود گذاشتند ، حق آگاهی از آنچه بر عزیزانشان رفته است. آنها تنهایی شان را با هم تقسیم کردند و غم شان را در عرصه خصوصی و خانگی نگاه نداشتند و به عرصه عمومی بردند و خواستار روشن شدن حقیقت شدند. آنها در نامه ی به حسن حبیبی وزیر دادگستری در ١٣۶۷ این پرسش ها را مطرح کردند‌::::: “ماسئوال میکنیم : اگر اقدامات مقامات قانونی بوده است، چرا اعدامها از چشم همگان پنهان نگاهداشته شد؟ ما سئوال میکنیم: اگر این اقدامات موجه بوده چرا صریحا اعلام نمیگردد … ما سئوال میکنیم: کدام محکمه، به چه اتهامی، در چه تاریخی، حکم اعدام عزیزان ما را صادر کرده است؟ … ما سئوال میکنیم: کدام قانون اجازه داده است که حکم اعدام دسته جمعی صادر کنند؟”

میزگرد بعدى به مرور سه دهه خشونت و شکنجه جنسى علیه زندانیان سیاسى زن در جمهورى اسلامى پرداخت. شادى صدر در ابتدای این میزگرد گفت:  توبا کمانگر، روژین محمدى و زارا، صداى بیش از صد و پنجاه زن زندانى سیاسى هستند که تجربه خشونت جنسى در زندان هاى جمهورى اسلامى را داشته اند و در روند تحقیق ما با ما سخن گفته اند.آنها در این میزگرد با روایت تجربه خود به شما گوشه اى از رنج مضاعف زندانیان سیاسى زن در ایران را نشان خواهند داد.

report-Tubaتوبا کمانگر که از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۱ در زندان بوده است گفت: من کرد هستم و با تشکیلات کوموله در دهه شصت کار مى کردم. پس از دستگیرى، در طویله اى در یک دِه روزها زندانى بودم در حالى که هجده ساله و حامله بودم. بعد از هر حمله کوموله ها، مامورین زندان من را مورد خشونت جنسى قرار مى دادند. به سینه هایم دست مى زدند، بارها تهدید به تجاوز شدم. بعد از شش ماه من را به زندان ساواک سنندج بردند. محسن رضایى من را دادگاهى کرد و زندانیان زیادى را به جوخه اعدام سپرد. من فارسى بلد نبودم و مترجم داشتم. چشمانم بسته بود. محسن رضایى که الان کاندیداری ریاست جمهوری است، در یک بازجویى ۴ ساعته به من گفت بعد از به دنیا آمدن کودکت یا تو را مى کشیم یا باید با یکى از برادران سپاه ازدواج کنى و با ما همکارى کنى. در یک سلول انفرادى بدون هیچ امکاناتى زندانى بودم تا بچه ام را به دنیا آوردم. بعد از به دنیا آوردن بچه ام به دلیل شرایط زایمان دچار خونریزى شدید و مشکلات شدم. من را همراه نگهبان به بیمارستان سنندج بردند. مادرم به دیدنم آمد و همراه من بود و همراه با من به زندان آمد و در زندان ماند و او هم مورد خشونت قرار مى گرفت. من به شدت بیمار و در حال مرگ بودم اما چون از کوموله مى ترسیدند که من بمیرم، بعد از چهار ماه از به دنیا آمدن بچه مرا به قید ضمانت آزاد کردند.


report-2روژین محمدى
که پس از وقایع انتخابات ٨٨ دستگیر شد و به بند دوالف برده شد، از تجربه تهدید به تجاوز و خشونت جنسى براى “شکستن” سخن مى گوید. روژین به این نکته اشاره مى کند که بازجوى او بدون اینکه روژین بداند، ماه ها با اسم مستعار، دوست فیس بوکى او بوده است و اطلاعات شخصى زیادى از فیس بوک او و همچنین تک نویسى هاى دیگران علیه او به دست میاورد. بازجو او را وادار مى کند به جزئیات روابط جنسى با دیگران در مقابل دوربین اعتراف کند.

زارا مى گوید در دهه هفتاد، پس از قتل هاى زنجیره اى به سراغ برخى نظامیان رفتند. پدر او که نظامى بود ناپدید شده بود. زارا را دستگیر کردند در حالیکه زیر هیجده سال بود و نمى دانست به چه جرمى او را دستگیر کرده اند. مى گفتند پدر او جاسوسى کرده و اطلاعات نظامى به آمریکا و انگلیس فروخته است و امیدوار بودند از طریق او پدرش را پیدا کنند. در چهل و هشت ساعتى که در زندان بود، فردى که مقام بالاى نظامى داشت و دوست پدرش بود و زارا در خانه او بزرگ شده بود، به او تجاوز مى کند.
زارا هنگام تعریف این تجربه دچار تالمات روحى مى شود و نمى تواند جزئیات بیشترى را تعریف کند. او مى گوید که شکایتى نکرد چرا که فرد متجاوز خودش مقام بالاى نظامى داشت و زارا به کسى نمى توانست شکایت کند.

report-Shaheedدکتر احمد شهید، گزارشگر ویژه سازمان ملل براى وضعیت حقوق بشر در ایران، سخنران ویژه سمپوزیوم بود که در بخشی از صحبتهای خود گفت: در سال هاى گذشته، گزارشگران ویژه دیگرى به ایران رفته اند، موارد نقض حقوق زنان را ثبت کرده اند، و توصیه هایى براى بهبود وضعیت زنان و پایان دادن به خشونت علیه زنان داده اند. ایران متاسفانه در این زمینه فعال نبوده است. در ماه هاى دیگر، بار دیگر وضعیت زنان در ایران بررسى خواهد شد. بسیار مهم است که حقیقت گفته شود و تجربه هاى نقض حقوق زنان بیان و ثبت شود. ایران تلاش مى کند به جامعه جهانى بگوید که وضعیت حقوق بشر و زنان در ایران خوب است در حالى که اینطور نیست. به همین دلیل ثبت موارد نقض حقوق بشر، از جمله پروژه تحقیقى سازمان عدالت براى ایران براى ثبت شکنجه جنسى علیه زندانیان سیاسى زن بسیار مهم است. ثبت این تجربه ها به سازمان ملل، کمیسیون هاى حقیقت یاب و تریبونال هایى که در آینده برگزار شود بسیار کمک خواهد کرد.پس مهم است که حقیقت و تجربیات نقض حقوق بشر گفته شود و ثبت شود.

دکتر شهید آمار و مواردى از نقض حقوق زنان در خانه و محیط کار در ایران را که در تحقیقات و مصاحبه هایش به آنها دسترسى یافته بیان کرد. همچنین به میزان پایین مشارکت سیاسى زنان و عدم حضور آنها در رده هاى بالاى مدیریت سیاسى، از جمله عدم حضور زنان بین نامزدهاى انتخابات ریاست جمهورى ایران اشاره داشت. آقاى شهید همچنین به موارد اذیت و آزار، دستگیرى، ممنوع الخروج شدن و خصوصا شکنجه فعالان حقوق زنان در ایران اشاره مى کند. او مى گوید موارد شکنجه زندانیان سیاسى در ایران متاسفانه زیاد بوده، خصوصا شکنجه جنسى و روانى، و بیش از هشتاد مصاحبه با افرادى داشته که در ایران مورد شکنجه قرار گرفته اند، که خشونت جنسى و تجاوز به زندانیان زن سیاسى در این میان بسیار بیشتر از مردان بوده است.

report-shadisشادى صدر در سخنان پایانى سمپوزیوم گفت: دلیل برگزارى چنین سمپوزیومى، و دعوت زنانى مثل زارا، روژین و توبا براى تعریف کردن تجربه هاى دردناکشان در فضاى عمومى این است که تابوى صحبت از شکنجه جنسى شکسته شود. صحبت کردن از و شنیدن این تجربه هاى دردناک اصلا آسان نیست، اما این مسئولیت مشترک همه ماست که به آنها که صدا ندارند صدا دهیم و کمک کنیم تجربه هاى دردناک خود از شکنجه جنسى را به اطلاع بقیه برسانند. ما اعتقاد داریم بیان این تجربه ها به دادخواهى و برقرارى عدالت کمک خواهد کرد.

او همچنین اعلام کرد عدالت برای ایران فهرست بلند بالایی از مقاماتی را که در شکنجه زندانیان زن دست داشته اند شناسایی کرده و تلاش می کند در آینده آنها را به هر شیوه ای که ممکن است، در برابر اعمالشان پاسخگو سازد.

report-Tپس از نمایش فیلم “لحظه های آخر”، طاهره دانش، همکار عدالت برای ایران که گردانندگی برنامه را برعهده داشت، چند دقیقه ای درباره تجربه خود به عنوان یک دختر ده ساله بهایی سخن گفت که در دهه ۶۰ با تهدید معلم امور تربیتی و مدیر مدرسه برای تغییر مذهب و پذیرش ازدواج با یک پاسدار مواجه شده بود سخن گفت.

report-shohrehشهره قنبرى از زندانیان سیاسى دهه شصت که نقاشى هایش را در حاشیه سمپوزیوم به نمایش گذاشته است، از نقش هنر اعتراضى در دادخواهى و عدالت انتقالى صحبت کرد و گفت: در بسیارى از مواردِ جنایت علیه بشر در جاهاى دیگر دنیا، هنر اعتراضى توانسته به ثبت و آگاهى بخشى در مورد این جنایت ها کمک کند و ما هم باید از هنر در این راه استفاده کنیم.

او یاد زندانیان زن سیاسى دهه شصت را گرامى داشت که در دوران زندان سعى مى کردند با وسایل ابتدایى آثار هنرى خلق کنند.
report-Shahrokh

“تفنگت را زمین بگذار”، عنوان یکی از سه رقص شاهرخ مشکین قلم بود که در بخش پایانی سمپوزیوم یک روزه عدالت برای ایران اجرا شد.

report-Iman

ایمان بشری، نوازنده پیانو، با اجرای قطعاتی از موسیقی کلاسیک، شرکت کنندگان را مسحور هنر موسیقیایی خود کرد.

report-volunteersو در پایان، تمامی سخنرانان، هنرمندان، همکاران و داوطلبان این سمپوزیوم بر روی صحنه آمدند و به وسلیه حضار مورد تشویق قرار گرفتند. عدالت برای ایران به ویژه از هنرمندانی که در برگزاری نمایشگاه آثار هنری و اجرای موسیقی و رقص خود بدون هیچ چشمداشتی با این برنامه همکاری کردند، تشکر ویژه به عمل آورد.

عکسها از: آرش مومنیان

برخی از بازتابهای رسانه ای سمپوزیوم بین المللی “وقتی زنان خفته برخیزند، کوهها به لرزه در خواهند آمد”:

گزارش بی بی سی فارسی:

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/06/130609_l42_vid_justice4iran.shtml

گزارش رها تی وی:

http://www.youtube.com/watch?v=n_bVtWW84nI

گزارش رادیو کوچه:

http://radiokoocheh.com/article/212270

و…

AA%D9%8A-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%8A%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%8C-%D9%83%D9%88%D9%87%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%AF/

http://icavi.org.uk/2012-08-20-13-30-32/2012-09-24-10-58-46/2013-06-11-09-48-42

فرستادن مطلب به بالاترین

telegram