پرونده ناقض حقوق بشر: سازمان زندان‌های استان تهران

عنوان:

سازمان زندان‌های استان تهران

مقدمه:

نقض حقوق زندانیان از موارد بارز و مکرر نقض حقوق بشراست که از بدو پیدایش جمهوری اسلامی به گونه‌ای فاجعه‌بار و توقف ناپذیر ادامه یافته‌است.« سازمان عدالت برای ایران»، پیوسته به موضوع وضعیت زندان‌ها و نقض حقوق زندانیان در زندان‌های ایران پرداخته‌است که نتایج تحقیقات و اقدامات عملی این سازمان در قالب پروژه‌های تحقیقی چون جنایت بی‌عقوبت ۱، جنایت بی‌عقوبت۲ و دنبال کردنِ پرونده‌های متعدد آزار و اذیت زندانیان و ممانعت از دسترسی آنان به خدمات درمانی بازتاب یافته‌است.

با توجه به اختصاص این مطلب به سازمان زندان‌های استان تهران، در ادامه به‌طور متمرکز به موارد نقض حقوق بشر در این سازمان پرداخته می‌شود.

 

پیشینه:

پس از انقلاب اسلامی و تا بهمنِ ۱۳۶۴، زندان‌های کشور زیر نظر شورای‌عالی قضایی و با بهره‌گیری از نهادهایی چون کمیته‌های انقلاب اسلامی، شهربانی کل کشور و سپاه پاسداران اداره می‌شد.  پس از تصویب قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به « سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور» در ششم بهمن ۱۳۶۴، سازمان زندان‌های استان تهران به عنوان زیرمجموعه این سازمان تشکیل شد.

موارد نقض حقوق بشر:

زندان اوین شاید بدنام‌ترین زندان، به‌خصوص برای زندانیان سیاسی است که شکنجه‌های جسمی و روحی در آن رویه‌ای منظم و معمول دارد. در ادامه برخی از این موارد آمده‌است:

 

قتل زهرا کاظمی

زهرا (زیبا) کاظمی، عکاس ایرانی-کانادایی، در تیر ماه ۱۳۸۲ و در حالی که مشغول عکاسی از تجمع خانواده های زندانیان سیاسی در مقابل زندان اوین بود بازداشت و چند روز بعد، بر اثر شدت جراحات وارده به خصوص ضربه‌ای که در زندانِ اوین به سرش خورده بود درگذشت. با وجود شواهد و اسناد متعدد مبنی بر دست داشتن سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران در این قتل، وی هیچ‌گاه تحت تعقیب قرار نگرفت. در پرونده زهرا کاظمی، تنها یک مامور دون پایه وزارت اطلاعات متهم شد که وی نیز بعدها تبرئه شد.

اعتصاب غذای زندانیان سیاسی زن در اعتراض به آزار جنسی

۹ آبانِ ۱۳۹۱، زندانیان سیاسیِ زن، محبوس در بند قرنطینه زندان اوین، در پی یورش ماموران گارد ویژه حفاظت زندان اوین به بند که با توهین، تفتیشِ وسایل و بازرسی بدنی همراه بود، مورد آزار جنسی قرار گرفتند. بستگان این زندانیان سیاسی زن به نقل از ایشان به عدالت برای ایران گفتند که سه مامور زن در هنگام بازرسی بدنی، به حریم خصوصی این زندانیان تعرض کردند. در اعتراض به این آزار جنسی، نه تن از زندانیان دست به اعتصاب غذا زده اند.

مرگ هدی صابر

در ۲۱ خرداد ۱۳۹۱، هدی رضازاده صابر، روزنامه‌نگار، پژوهش‌گر، فعال ملی مذهبی و زندانی سیاسی در دهمین روز اعتصاب عذای خود در راه انتقال به بیمارستان جان باخت.
زندانیان سیاسی بند ۳۵۰ زندان اوین با امضای شهاد‌ت‌نامه‌ای، علت مرگ هدی صابر را ضرب و شتم از سوی ماموران زندان اوین اعلام کردند. حکومت ایران با رد این شهادت‌نامه، مرگ این زندانی سیاسی را نارسایی قلبی عنوان کرد.

حمله به بند ۳۵۰ اوین و ضرب و شتم ده‌ها زندانی سیاسی

در ۲۸ فروردین ۱۳۹۳  ده‌ها تن از ماموران زندان اوین با همراهی ماموران امنیتی به بهانه تفتیش وسایل شخصی زندانیان به بند ۳۵۰ که محل نگهداری زندانیان سیاسی است حمله کردند و شمار زیادی از زندانیان این بند را مورد ضرب و شتم شدید قرار دادند. پس از آن با ممانعت از درمان و انتقال مصدومان به بیمارستان، ۳۲ تن از زندانیان که اغلب آنها به شدت آسیب دیده بودند به سلول‌های انفرادی منتقل شدند.
تحقیر زندانیان، تراشیدن موی سر و صورت آن‌ها، دستبند زدن به دست و پا و بستن مجروجان به تخت با دستنبد، تخریب اموال شخصی زندانیان و بی‌خبر گذاشتن خانواده‌های زندانیان مصدوم شده از وضعیت آنان از جمله موارد نقض حقوق زندانیان در این رخداد است.

  

ممانعت از دسترسی زندانیان به مراقبت‌های پزشکی 

دسترسی زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندان اوین به خدمات پزشکی و انتقال آنان به مراکز درمانی، همواره با ممانعت یا بی‌توجهی مفرطِ مقامات این زندان همراه بوده‌است. در ادامه تنها به برخی از نمونه‌ها اشاره می‌شود:

ـ اسماعیل عبدی، عضو هیات مدیره کانون صنفی معلمان ایران

ـ مهدی و حسین رجبیان، دو برادرِ موسیقی‌دان و فیلم‌ساز

ـ امید کوکبی، فیزیک‌دان

ـ آرش صادقی، فعال سیاسی

ـ آتنا دائمی، فعال حقوق بشر بشر

ـ حسین رونقی ملکی، وبلاگ نویس

ـ رضا شهابی، فعال کارگری

ـ علی‌رضا رجایی، روزنامه‌نگار و فعال ملی و مذهبی

ـ عیسی سحرخیر، روزنامه‌نگار

ـ سهیل عربی، عکاس

ـ نرگس محمدی، فعال حقوق بشر

ـ علی شریعتی، فعال سیاسی و مدنی

ـ نازنین زاغری، شهروند ایرانی ـ بریتانیایی

ـ آفرین چیت‌ساز، روزنامه‌نگار

ـ عدم رسیدگی به وضعیتِ پزشکی دراویش گنابادی

بند۲ الف ـ بالاتر از شکنجه 

بند ۲ الف، بخشی از زندان اوین است که مستقیما تحت نظر اطلاعات سپاه پاسداران کنترل و اداره می شود. با تاسیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران درمهر ماه سال ۱۳۸۸، این نهاد نقش رسمی‌تر و گسترده‌تری در سرکوب مخالفان و معترضان پیدا کرد و به همین دلیل، بند ۲الف به یکی از مهم‌ترین بازداشتگاه‌های مورد استفاده اطلاعات سپاه بدل شد.
در بند ۲ الف، فعالان سیاسی و حقوق بشرِ بازداشت شده در طول ماه‌های بازداشت، تحت شدیدترین شکنجه‌های روحی و جسمی قرار می‌گیرند. ضرب و شتم‌های بسیار شدید توسط بازجویان، بی‌خوابی‌های ممتد و طولانی، بازجویی‌های چندین ساعته و طاقت‌فرسا، نگهداری بازداشت شدگان برای چندین ماه در سلول‌های انفرادی و تک‌نفره‌ی بند ۲ الف سپاه ، ممنوعیت از تماس با خانواده و ملاقات با آن‌ها و وکیل، تهدید شدید اعضای خانواده برای عدم اطلاع‌رسانی و عدم پیگیری افراد، تهدید به حبس‌های طولانی مدت، استفاده از باتوم برقی، اعدام نمایشی، تهدید به تجاوز جنسی، تهدید به بازداشت اعضای خانواده و ضرب و شتم از نمونه‌ شکنجه‌های جسمی و روحی است که بازجویان بخش ۲ الف در رابطه با زندانیان مختلف انجام داده‌اند و بسیاری از زندانیان پس از زندان، در این رابطه نوشته‌اند.

 

 

تحریم‌ سازمان زندان‌های استان تهران توسط وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا

۲۴ فروردین ۱۳۹۶، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا، طی بیانیه‌ای سازمان زندان‌های استان تهران و سهراب سلیمانی، رییس پیشین این سازمان را به دلیل نقض جدی حقوق بشر در لیست تحریم‌های حقوقِ بشری قرار داد. بر اساس این تحریم، دارایی‌های احتمالی سازمان زندان‌های استان تهران و سهراب سلیمانی در آمریکا توقیف می‌شود و شهروندان آمریکا، حق انجام هیچ‌گونه‌ای معامله‌ای با آن‌ها نخواهند داشت.

در این بیانیه، سازمان زندان‌های استان تهران مسئول یا مشارکت کننده در نقض حقوق و سوءرفتار با زندانیان سیاسی در زندان اوین معرفی شده‌است. در بخشی دیگر با اشاره به حوادث بند ۳۵۰ اوین، برشهادت زندانیانِ سابق این زندان مبنی بر« بازجویی‌های خشن»، «اعترافات اجباری» ، «شکنجه‌های جسمی و روحی» و «عدم دسترسی به مراقبت‌های پزشکی» استناد شده‌است.

 

*آخرین به روز رسانی: ۱۰ آبان ۱۳۹۶*

 

 

فرستادن مطلب به بالاترین

telegram